Prenten van Amsterdam

Oude plattegronden van Amsterdam, of oude kaarten van Amsterdam, of oude stadsgezichten van Amsterdam. Het is allemaal leuk om te verzamelen. Want door de eeuwen heen zijn er fantastisch goede tekenaars, etsers, graveurs, lithografen, drukkers en uitgevers bezig geweest met het tot stand brengen van prachtige prenten van stadsgezichten, en het tekenen, graveren, drukken en uitgeven van plattegronden en kaarten van Amsterdam. De oude prenten en kaarten zijn het daarom meer dan de moeite waard om door liefhebbers van onze Stad aangeschaft te worden.

Zoals prenten van het Stadhuis of Koninklijk Paleis op de Dam, de Nieuwe kerk, de Oude kerk, de Noorderkerk, de Oosterkerk, en de Zuiderkerk. Maar ook zijn de Westerkerk, de Amstelkerk, de Lutherse kerk, en de Engelse kerk, het Scheepvaartmuseum, het Rembrandtplein, de Waag op de Nieuwmarkt, de Beurs, en het Begijnhof regelmatig afgebeeld. Verder zijn ook afgebeeld en uitgegeven de Universiteitsgebouwen zoals: Het West Indisch Huis, het Maagdenhuis, de Oudemanhuispoort, de Agnietenkapel of Doorluchtige school, het Binnengasthuisterrein en het Oost – Indisch Huis etc. Veel van deze oude prenten van Amsterdam staan in onze ” Catalogus ” .

Deze gebouwen staan of stonden aan de Dam, de Singel, de Herengracht, de Keizersgracht, de Prinsengracht, de Brouwersgracht, de leidsegracht, het Spui, het Damrak, het Rokin, de Kloveniersburgwal, de Oude Hoogstraat en de Overtoom, maar ook aan de Oudezijds voorburgwal, de Nieuwezijds voorburgwal, de Noordermarkt en in de Jordaan, en de Prins Hendrikkade etc. staan gebouwen van weleer. De oude Joodse buurten, zoals rond het Waterlooplein en Nieuwmarkt maar ook de Plantage buurt, de Amstel en de Watergraafsmeer moeten ook zeker niet vergeten worden, daar staan ook prachtige oude gebouwen met veel Amsterdamse en Nederlandse geschiedenis, zoals oa. de Amsterdamse Hortus Botanicus, het Rembrandthuis, de Portugese Synagoge, Artis, de Muiderpoort, de Hermitage of ook wel genoemd het oude Besjeshuis, en het huis Frankendael Gelukkig zijn er ook prenten gemaakt van het Vondelpark, Wertheimpark het Rijksmuseum en het Concertgebouw, niet veel maar ze zijn er.

Wel zijn er regelmatig Maritieme prenten gemaakt van het IJ of Y met de Stad Amsterdam op de achtergrond. Deze laten de Stad zien vanaf Noord. Profielaangezichten zijn zo interessant omdat je de sky line zo herkenbaar en goed kan zien, met al haar prachtige gebouwen, en daarom ook zo leuk. ( zie onze Catalogus ), onder de Categorie Amsterdam en type in de zoekfunctie: Maritiem En veel prenten van Amsterdam aan de waterkant komt omhoog.

Oude Plattegronden van de Stad Amsterdam geven ook heel veel informatie, en zijn bij uitstek geschikt om ook in je collectie te hebben, ze geven een goed en betrouwbaar beeld, hoe onze Stad er in een bepaalde periode uitzag. In onze Catalogus hebben wij gelukkig ook enkele Plattegronden en profiel – aanzichten van de Stad opgenomen.

Helaas zijn er bijna geen prenten van stadsgezichten te vinden van Amsterdam – Noord. Op oude vogelvlucht perspectief kaarten / plattegronden en Profielaanzichten van Amsterdam zie je wel af en toe ” de Volewijck ” afgebeeld op de voorgrond. Een stukje Amsterdam – Noord waar ” het Galgenveld ” zich bevond. Ook een plek waar mensen op zondag gingen flaneren en kinderen speelden tussen de opgehangen mensen aldaar ter lering en vermaak. Op de latere plattegronden met name die uit ongeveer 1880 en daarna staat Noord, Oost, Zuid en West beter afgebeeld. Amsterdam – Noord is net zoals o.a. Amsterdam – Zuid en Amsterdam Oost een trendy plek om te wonen en werken, maar helaas zijn er bijna geen oude gezichten van te vinden. Op oude landkaarten van het Amstelland en op Provinciekaarten kan je Amsterdam – Noord en Amsterdam – Zuid, Oost, West en de Watergraafsmeer wel goed terug vinden. ( zie onze Catalogus categorie land / streek en provinciekaarten, en toets in Amstelland).

Je zou kunnen zeggen dat alles buiten de Grachtengordel c.q. Stadspoorten bijna niet is afgebeeld op prenten, behalve dan de omgeving van de Buiten Amstel, Overtoom, en de Haarlemmer en Muidertrekvaart daar zijn wel weer gezichten van. Maar dat waren dan ook al vroeg belangrijke toevoer routes over water naar de Stad, met haar buitens, herbergen, molens en overhalen.

Men maakten deze Oude Plattegronden van Amsterdam, Kaarten van Amsterdam en Stadsgezichten van Amsterdam, omdat men trots was op de Stad en haar gebouwen die tot dienst stonden van de gemeenschap, haar regenten en kooplieden.


In de 16e en 17e eeuw werd bijna niet van zomaar een mooi stuk straat of gracht een prent uitgegeven. Deze tekeningen werden wel gemaakt, maar enkel degene met een openbaar en of historisch gebouw werden gegraveerd, gedrukt en uitgegeven voor een bepaalde collectie. Meestal stond het gebouw centraal op de prent en als je geluk had was het huis links en rechts daarvan tevens zichtbaar.

Vanaf ongeveer 1708 zijn kunstenaars voorzichtig begonnen van zo maar een mooi stuk straat of gracht wel af en toe prenten te gaan maken en uit te laten geven. Vanaf circa 1835 gebeurde het veelvuldiger. Ook werden de prenten van de openbare gebouwen vaker afgebeeld met haar omgeving en maakten dus een kleiner onderdeel uit van het gehele gezicht. Maar helaas blijven toch heel veel mooie stukken over met prachtige huizen waar helaas geen oude prenten van bestaan. Datgene wordt weer vaak betreurd door mensen die wonen en of werken in die gedeelten van de stad.

De maker van het stadsgezicht gaf altijd wel met heel veel liefde voor zijn vak een redelijk natuur getrouwe weergave van Amsterdam zoals dat er toen daar uit zag op dat moment. ( behalve Rembrandt, die liet wel eens iets weg of tekende het erbij als hij dat mooier vond ).

In de 16e, 17e en 18e eeuw was de kunstenaar, niet alleen de tekenaar van het stadsgezicht, maar meestal ook de etser of graveur, drukker, uitgever en verkoper, met of zonder een assistent / leerling. De prenten en kaarten kon men in sommige gevallen ook los kopen, maar vaak waren zij gemaakt voor een bepaalde collectie.

In die periode vond het (tekenen), etsen, graveren, drukken, uitgeven en verkopen in één pand plaats, ook kwam het regelmatig voor dat een hele familie (vader, zoons, broers, neven, ooms, grootouders) betrokken waren en ging het van generatie op generatie. Zoals bij de families Allard, Blaeu, Covens, Danckerts, Doornik, Goeree, Goos, de Leth, van Meurs, Mortier, Ottens, Schenk, Visscher, enz.

De locaties van de prent, boek en kaartuitgevers waren vaak gelegen in het centrum van de stad Amsterdam, zoals rond de Dam, Rokin, op de Nieuwedijk, Kalverstraat, Damrak, Singel en in de nabijheid van deze.

In de 19e eeuw zijn het langzamerhand op zichzelf staande beroepen geworden, dus ging men zich toe leggen op een enkel onderdeel van het tot stand brengen van een stadsgezicht of kaart, en vonden alle activiteiten ook niet altijd meer in hetzelfde gebouw plaats. Zo ontstond de opzichzelfstaande tekenaar, etser, graveur, drukker, uitgever en boek- en prentverkoper.

Prenten zijn bij uitstek geschikt als kado bij bijvoorbeeld een huwelijk, afstuderen, promotie of jubileum dat op die plek voltrokken wordt of in de stad gevierd wordt.

Klik nu door naar onze ” Catalogus ” die wij in 37 jaar hebben opgebouwd. ( Wanneer u in de categorie Amsterdam bent, type dan in de zoekfunctie de straat, gracht, naam gebouw of uitgever in, en zoek een mooie prent van een stadsgezicht of een plattegrond uit die bij u past, of bericht ons wat u precies zoekt. Wij werken met de beste lijstenmakers van Amsterdam. Zodat wij samen met u de prent die u cadeau wilt geven of voor u zelf wilt aanschaffen op tijd klaar kunnen hebben.

Tot binnenkort,

Eduard

© Copyright Eduard van Dishoeck 2012 – 2018